ZEGAR/ZEGAREK

DATA/POCHODZENIE

SPOSÓB DZIAŁANIA                                             

GNOMON

2-3 tys. lat p.n.e., cywilizacje starożytnego Wschodu

Pionowy słup lub pręt ustawiony na równym płaskim terenie; jego cień przesuwał się po ziemi z pozornym ruchem Słońca. W ciągu dnia spełniał funkcję dzisiejszych wskazówek zegara.

ZEGAR OGNIOWY

2-3 tys. lat p.n.e., Chiny

Zegar, w którym spalanie stanowi miarę czasu. Działał na podstawie spalania się spiralnego prętu lub płytki z labiryntem rowków wypełnionych odpowiednim proszkiem.  

ZEGAR WODNY

Najstarsze – pewne świadectwa o jego użyciu pochodzą z Egiptu z XV w. p.n.e.

Zegar w dwóch postaciach: naczynia z zaznaczonymi w środku podziałkami oznaczały godziny, z otworem w dnie, przez który wyciekała woda, lub klepsydry – dwa połączone naczynia w których woda przelewała się z góry na dół. Ten typ zegara wyposażono po raz pierwszy w poruszające się ozdobne figurki w 287r.  p.n.e.

ZEGAR PIASKOWY (KLEPSYDRA)

W podobnym czasie co wodny.

Konstrukcja podobna do zegara wodnego (z użyciem piasku zamiast wody).

ZEGAR SŁONECZNY

III w. p.n.e., kapłan babiloński Berossos

Ulepszony gnomon w postaci półkolistej czaszy, z której obrzeża wystawał poziomy pręt.

ZEGAR MECHANICZNY WIEŻOWY

Koniec XIII w., Europa, najwcześniej znany pochodzi z 1336 r. z Mediolanu.

Zegar wielkich rozmiarów umieszczany na wysokich wieżach kościelnych lub ratuszowych. Składał się z napędu wagowego, wychwytu wrzecionowego, regulatora chodu zwanego balansem oraz z kół zębatych, pośredniczących w przekazywaniu ruchu. Funkcję napędu spełniał walec z zawieszonymi ciężarami, poruszanymi siłą grawitacji.

ZEGAR MECHANICZNY PRZENOŚNY

1510 r., Piotr Henlein, Norymberga

Dzięki zastosowaniu nakręconej sprężyny, jako napędu zegara, udało się zmniejszyć jego wymiary i wykorzystać do użytku domowego. Pierwszym zegarem przenośnym było, tzw. norymberskie jajo. 

ZEGAR KURANTOWY

XV w., Flandria

Zegar wygrywający melodie dzięki zastosowaniu dzwonków, na których mechaniczny młoteczek wybijał kwadranse, półgodziny i godziny.

ZEGAR STOŁOWY WIEŻYCZKOWY

1540 r., Norymberga

Najbardziej okazały z zegarów stołowych, wykorzystujący architektoniczny schemat wieży lub dzwonnicy. Charakteryzował się dekoracyjną obudową

ZEGAR WAHADŁOWY

1657 r., Holender H. Huygens

Zegar, w którym wykorzystano tzw. izochronizm wahadła, tzn. stałość okresu jego wahań.

ZEGAR KIESZONKOWY

1675 r.

Zegar z małym mechanizmem sprężynowym zamykany w kopertach ze srebra lub złota, bogato dekorowany, pierwszy rozpowszechniony zegar do użytku osobistego.

CHRONOMETR MORSKI

1735 r. J. Harrison

Bardzo precyzyjny zegar, umożliwiający wyznaczenie dł. geograficznej na pełnym morzu.

ZEGAREK NARĘCZNY

1839 r.

Zegarek, który dzięki zmniejszeniu elementów składowych zyskał małe rozmiary i stał się bardziej wygodny w użyciu.

ZEGAR ELEKTRYCZNY

1839 r., K.A. Steinheil

1840 r., A. Bain

Zegar, który oprócz wahadła lub balansu i sprężyny był wyposażony w urządzenie naciągowe uruchamiane za pomocą silnika elektrycznego zasilanego z baterii lub sieci. 

ZEGAR KWARCOWY

1929 r., W.A. Marrison

Zegar, w którym przebieg okresowy jest wytwarzany przez elektron. Generator zawiera rezonator kwarcowy. Zasilany jest ze źródeł elektrochemicznych.

ZEGAR Z  CYFROWYM WYŚWIETLACZEM

2. poł.  XX w.

Zegar kwarcowy, w którym odpowiednio zliczone i przetworzone drgania są wyświetlane na ekranie zbudowanym z ciekłych kryształów.

ZEGAR ATOMOWY

1949 r., USA

Zegar, w którym wykorzystuje się zjawisko emisji lub absorpcji promieniowania elektromagnetycznego przez atomy w momencie zmiany poziomu energetycznego. Stałość tego promieniowania jest ogromna, zegar chodzi z dokładnością do jednej sekundy w ciągu trzech milionów lat !

ZEGAREK ELEKTRYCZNY

1957 r., firma Hamilton

Pierwsze elektryczne zegarki na rękę. Energię pobierają z małych baterii (ogniwa w kształcie krążka). Z uwagi na dużą trwałość są najpopularniejsze na świecie.

ZDALNIE STEROWANY ZEGAREK NA  RĘKĘ

1990 r., firma Junghans

Obok mechanizmu zegarka umieszczono maleńki odbiornik radiowy. Zegar atomowy Instytutu Fizyki Technicznej w Brunszwiku za pomocą długich fal radiowych samoczynnie ustawia bardzo dokładny czas w zegarkach ręcznych nazwie Mega 1.